Reisverslag Yvonne van Roosmalen (oktober 2010)

Ik verbleef in september en oktober 2010 in het PAK weeshuis in Bua, Tana Toraja. Het is een ongelooflijke mooie tijd geweest en wil graag wat mooie verhalen met jullie delen.
Ik viel meteen met mijn neus in de boter, want na weken van vasten was het einde gekomen aan de ramadan en dus tijd voor een weekje vakantie en natuurlijk het suikerfeest. In Tana Toraja is de meerderheid Christenen en zo ook de kinderen en de begeleiding in het weeshuis. Toch wordt het einde van de Ramadam ook in Tana Toraja gevierd en veel kinderen gingen een weekje op vakantie bij hun familie. Mijn periode in het weeshuis begon dan ook rustig met een kleine groep van 8 kinderen, i.p.v. de gebruikelijke 19 kinderen. Deze kinderen hadden meteen een vakantiestemming en omdat ze niet naar school hoefden, ontbeten we veel later dan men normaal gewend is, 8.00 uur in plaats van 6.00 uur. Na een rustig dagje met de kinderen in het weeshuis was het 's avonds tijd voor het Suikerfeest en we gingen op pad. Volgepakt in een auto reden we richting Makale naar familie van Manaek. We aten heerlijk en dronken palmwijn vanuit een bamboe-stam. Hierna reden we naar het centrum van de stad terwijl we achter op de pick up stonden, met de palmwijn in de handen, lachend met de haren wapperend in de wind! Hier reden we mee in een soort stoet, al toeterend en joelend. Dit was blijkbaar hun manier om feest te vieren en dat was wel heel bijzonder, maar vooral heel grappig. Wij waren de enige “toeristen” in de stoet en hadden veel aandacht, mensen op straat joelden naar ons en we werden flink aangestaard alsof we beroemde mensen waren. De dag erna gingen we weer het Suikerfeest vieren, nu als lunch. Alle kinderen mee achterop de laadbak. Ze hadden een vuurtje gemaakt midden in een bamboestruik, het vuur was ook van bamboehout. Ze legden stukken bamboe in het vuur en lieten het aanbranden, waarna ze het buitenste er met een mes als het ware van afschilden. In deze geschilde bamboestukken werd eten gedaan en op het vuur gelegd. Het was echt wel lekker en het zag er goed en gezellig uit. Op de terugweg in de pickup was het wel heel gezellig met zijn allen. We zongen allerlei liedjes, Nederlandstalig en Engelstalig. We waren vrolijk en genoten ervan, evenals de kinderen, ze moesten lachen...wij hadden de grootste lol!


Zondagmorgen is het tijd om naar de kerk te gaan en ik ging ook een keer mee naar de kerk in Rantepao. De mis was bijzonder, heel veel zang en dans, veel vrolijker dan we in Nederland gewend zijn. Het was net een concert van een band met elektrische gitaar en zelfs een drumstel. Wij werden als westerlingen extra welkom geheten, we moesten ineens gaan staan en iedereen kwam ons de hand schudden, haha, alsof we beroemdheden zijn.
Maar zondagmiddag is het tijd voor ontspanning, om leuke dingen te doen. Zo zijn we een paar keer naar de ouders van Monica gegaan, zij wonen prachtig hoog in de bergen in traditionele Toraja-huizen. Vanaf hier hebben we een keer gewandeld naar mooie watervallen waar we heerlijk konden zwemmen. Zwemmen was voor de kinderen sowieso de favoriete bezigheid op zondag en we zijn dan ook verschillende keren bij het Hotel Misiliana wezen zwemmen en in het natuurlijke rotszwembad bij Tilanga. Ook maakten we een wandeling door de rijstvelden naar Londa waar we de grotten bezochten.
Na het weekje vakantie was het weer volle bak in het weeshuis en moest de structuur er weer in. Iedereen ging netjes hun klusjes doen, ze gingen elkaar echt een beetje controleren of ze hun klusje wel deden (afwassen, vegen, tafels poetsen etc) en geen gemopper toen men naar bed moest...terwijl dat veel eerder was dan ze de laatste week gewend waren. Alle jongens een high five gegeven, sleep well, selamat tidur en deurtje dicht!
Ik had toch al best snel door waar op gelet moest worden en nu de vakantie voorbij was, gingen Fiona en ik aan de slag om de structuur er beter in te krijgen. We hadden een dagschema gemaakt zodat iedereen duidelijk weet wanneer het playtime, studytime en bedtime is. We gingen vooral 'streng' toezien op de studytime, dat ze echt hun huiswerk gingen maken. Ook was het duidelijk dat het tandenpoetsen voldoende aandacht kreeg, vooral de jongens waren nogal eens geneigd om dat over te slaan. De twee jongsten Naldi en Irma, moesten we in het begin nogal eens aansporen om hun tanden te gaan poetsen maar dat deden ze steeds beter uit zich zelf. Bovendien leerden we ze nog wat kleine dingetjes. De meeste kinderen in het weeshuis vragen bijvoorbeeld steeds als ze iets willen hebben, alleen “I?”. Fiona en ik wezen hen er op dat dit geen nette manier van vragen was en dat ze 'can I have that please' moeten zeggen. We maakten er een beetje een grapje van en leerden hen te zeggen 'dear, sweet, beautifull Yvonne, can I have that, please?''. En het werkte wonderwel en klonk zo schattig, vooral al de jongsten het voor hen moeilijke woord 'beautifull' probeerden te zeggen.
Studytime zijn we grondig gaan aanpakken. Omdat kinderen niet elke dag huiswerk hebben en de schoolresultaten niet om naar huis te schrijven zijn, hebben we besloten dat we engelse opdrachten gingen maken en ze deze krijgen als ze geen huiswerk hebben. De kinderen mopperden de eerste dagen wat, ze wilden natuurlijk liever gaan spelen, maar uiteindelijk was studytime een groot succes en vonden ze het zo leuk dat ze zelfs op zondags 'I want English' riepen! Maar ook playtime lieten we niet ongemoeid want na het harde werken is het belangrijk om tijd voor ontspanning te hebben. Het leuke was dat we wat leuke spelletjes hebben gemaakt waarbij het Engels van de studytime op spelenderwijs nog wat extra werd gevoed tijdens playtime. We maakten een mega-twister spel, waarbij ze de woorden geel, blauw, groen, rood, links, rechts, hand en voet nog eens goed leerden. We hebben ook enorm gelachen want nadat we met studytime de lichaamsdelen hadden behandeld, kreeg het spel een andere dimensie en riepen de kinderen 'left ear on green' en 'nose on red'. Ook het memory-spel waarbij het engelse woord bij de afbeelding gezocht moest worden, en het kwartetspel 'happy families' waren een groot succes waarbij ze onbewust en spelenderwijs nog veel engelse woorden hebben geleerd.


Tussendoor deed ik af en toe een uitstapje als de kinderen naar school waren en zorgde ik ervoor dat ik uiterlijk voor studytime weer terug was. Het meest geweldige uitstapje was raften. “You will drive through truly spectacular mountain scenery to the headwater of the Maulu, a splendid and pristine river flowing through tropical rainforest in the heart of Toraja. Excellent rapids are interspersed with cool refreshing waterfalls and calm floating” zei het foldertje van het raften ons. Nou en daar is geen woord van gelogen! De tocht per jeep, samen met nog een pools meisje, gaf ons niet alleen prachtig uitzicht over de bergen en rijstvelden maar ook een groot avontuur. De weg slingerde steeds hoger de bergen in en werd steeds smaller en steeds slechter. We glibberde meerdere keren door de modder, de banden slipten wat weg en gingen dan niet altijd meer helemaal goed rechtdoor. Ondertussen keek ik naar rechts, zag ik de afgrond met daaronder, best wel ver weg, prachtige rijstvelden. “hmm” dacht ik “zo dadelijk zie ik die rijstvelden wel van heel dichtbij!?!”. Maar gelukkig bleef de jeep op de weg en hadden de banden weer grip zodat we verder omhoog konden klimmen. Op een bepaald moment, in een dorpje, zaten we dan toch echt vast in de modder, de jeep kon niet meer voor of achteruit, er was geen beweging meer in te krijgen. We klommen er uit, gingen wat rondlopen, wachtend op ander vervoer die er aan zou komen. Zo verkeerd was het niet, dat we juist daar vast kwamen te zitten, we hadden daar prachtige uitzichten over de rijstvelden en er was juist op dat moment een leuk marktje waar we wat overheen wandelden. Ik kocht er nieuwe slippers voor 2 euro en we aten een heerlijke pisang goreng (gebakken banaan). Ons vervangend vervoer was er al snel, een truck en dat was veel leuker want hier konden we achter op de laadbak staan waardoor we veel mooier uitzicht op de prachtige bergen en rijstvelden hadden. Echter was dit geluk van deze stevige- alles-aan-kunnende-uitziende truck van korte duur....we waren het dorpje nog niet uit of we hadden het volgende probleem. De truck kreeg het niet voor elkaar om op een steil stuk slechte wegdek omhoog te komen, dus wij sprongen er maar weer vanaf en er werden hulptroepen ingeroepen. Met vele mannen sterk werd er met een touw aan de truck getrokken en aan de achterkant geduwd. Het koste heel wat inspanning en veel zweet, maar uiteindelijk kreeg men het voor elkaar! De tocht verliep verder zonder problemen, op een paar spannende moddermomenten na waarbij de truck wegslipte en helemaal scheef hing, we moesten ons goed vast houden om er niet vanaf te kukelen. Op de plaats van bestemming, hoorde ik nog geen kolkende rivier en was toch wel benieuwd hoe 'spannend' dat raften dan ging worden. Ik bleek te ongeduldig te zijn want we hadden nog een flinke hike bergafwaarts voor de boeg. Met zwemvest, helm en roeispaan in de hand, klauterden we de berg af over een steil, glad, modderig paadje. Hoe verder we afdaalden, hoe tropischer de vegetatie werd, we zagen steeds meer bananenplanten, palmen, cacaoplanten en orchideeën. Ook hoorden we op een bepaald moment dan eindelijk het geluid van een kolkend riviertje en hadden we er ook prachtig uitzicht over. De raft was inmiddels opgeblazen toen wij dan eindelijk op het startpunt kwamen en we konden na een korte rustpauze en instructie de raft instappen. De tocht was echt geweldig, we hadden een aantal hele leuke stroomversnellingen, dat was echt wel heel leuk en we werden zeiknat. Naast de spanning van de rapids was het gewoon echt prachtig en ik heb er enorm van genoten. Het was gewoon een paradijsje, zonder enige tekenen van mensenleven. Geen mensen, huizen, wegen of auto's te zien, geen geluiden van auto's te horen. Geen restaurantjes of plastic aan de waterkant. Alleen wij en de natuur, met de prachtige geluiden van het water, de vogels en de krekels. We zagen ontelbare prachtige, soms hele hoge, watervallen die in de rivier uitkwamen. We werden omringd door tropische planten zoals palmbomen en lianen die aan de waterkant hingen. We zagen eenden, prachtige vogels zoals een ijsvogel en een paar grote roofvogels, en leguanen die zich in het zonnetje op de rotsen aan het opwarmen waren. We hadden een heerlijke douche toen we onder een waterval door vaarden en hadden ook nog eens halverwege een voortreffelijke lunch met verse sap. Wat wil een mens nog meer!?! Langzaam aan werden de bergen om ons heen minder hoog, het water rustiger en zagen we steeds meer tekenen van mensenleven en hier was dan ook ons eindstop waar de koffie voor ons klaar stond en we waar we droge kleren aan konden doen. Dit was echt een ongelooflijk prachtig uitstapje.
Manaek, Monica en Dita namen me ook geregeld mee naar bijzondere ceremonies zoals een bruiloft, een begrafenis, een 50 jarig huwelijksfeest, een afscheidsfeest en een ceremonie om te bidden voor een goede oogst. Terwijl een begrafenis hier veel gezelliger en bijzonderder is dan een begrafenis in Nederland, vond ik een bruiloft dan weer veel minder gezellig en uitbundig. We gingen zitten bij de bruiloft en het was wel apart om te zien, hoe iedereen om ons heen maar wat rustig zat te wachten, er speelde een bandje maar voor de rest was er weinig gezelligs aan. Iedereen zat te wachten tot het bruidspaar kwam, dat duurde lang en was eigenlijk behoorlijk saai, ik had moeite om mijn ogen open te houden, viel bijna in slaap. Eindelijk kwam het bruidspaar eraan en werd prachtig begeleid, heel officieel, onder begeleiding van trompetmuziek 'daar komt de bruid...'. De bruid zag er prachtig uit in een witte met blauwe jurk, de haren zaten prachtig en het bleek een Torajaanse traditie te zijn om de haren met de bruiloft op die manier op te steken. Eindelijk zat het bruidspaar dan op 'het podium' en werden de beide ouders en de bruidskinderen uitgenodigd om aan te schuiven. De lunch werd geopend, en werkelijk waar...iedereen stormde op het buffet af, ik moest daar erg om lachen, alsof iedereen hier naar toe kwam voor het eten en ze ongeduldig hadden moeten wachten. Lang tafelen is er hier niet bij, iedereen werkt het eten snel naar binnen, het personeel ging alles ook al heel snel opruimen, een tweede keer opscheppen was niet mogelijk. En toen was de receptie, iedereen stond in de rij om het bruidspaar te feliciteren en envelopjes met geld in de daarvoor bestemde boxen te doen. Manaek vertelde ons dat het gebruikelijk was dat de bruid en de moeders om 5 uur op staan omdat ze uren bezig zijn met de make-up en de haren. Toen ik ze dus van dichtbij zag om ze te feliciteren zei ik daarna tegen Manaek dat ze toch beter wat langer uit konden slapen en wat minder make-up moesten gebruiken. Van een afstand zagen de bruid en de moeders er prachtig uit maar van dichtbij zag je de hele plamuurlaag op hun gezichten, echt niet mooi! Na het feliciteren is het feest afgelopen en gingen we dan ook. In de taxi praatten we met Manaek wat na over de bruiloft. Ik vroeg me af wat voor feest hierna nog kwam, of ze nog met een select gezelschap gingen dineren en feesten. Ik had gedacht dat dit te vergelijken was met een receptie bij ons. Maar nee, dit bleek alles te zijn, voor iedereen was het feest afgelopen. Elk feest of ceremonie die ik tot nu toe meegemaakt heb gaat een beetje hetzelfde. Wachten, evt. met een kerkdienst of toespraken gepaard, dan komt het eten. Eten is binnen en vertrekken maar weer...alsof iedereen alleen voor het eten komt. Nog voordat ik deze ervaring van mij met Manaek deelde, zei ze zelf al lachend “it's waiting waiting waiting, very boring and then eating, congretulations and finished, everybody is going”. Hoe dan ook, het was heel leuk om mee te maken hoe hier een bruiloft gaat.


Buiten die 'grote uitstapjes' kon ik erg genieten van de kleine, simpele dingen. Lekker dansen met Irma en Sela, hen door de lucht slingeren, de kieteldood bezorgen, kletsen met Midar en Dian over school en moest weer lachen om stoere Rias die de DJ uithing.
Na een paar weken had ik het ritme goed te pakken en mijn draai helemaal gevonden. De ochtenden zijn hier heel lang, om 6 uur is het ontbijt en om half 7 zijn alle kinderen vertrokken naar school, behalve de twee jongsten Irma en Naldi (5 jaar). De kinderen komen vanaf ongeveer 11.30 uur langzaam aan binnengedruppeld, klaar van school, en om 13.00 uur gaan we lunchen. Meestal ging ik eerst even hardlopen en daarna had ik nog veel tijd over om iets voor mezelf doen of iets nuttigs doen voor het weeshuis zoals engelse opdrachten maken en kasten schilderen. Want ja, al snel kreeg ik steeds meer creatieve ideetjes om het weeshuis nog wat meer op te fleuren. 's middags was het tijd voor studytime en na het serieuze uurtje was het tijd om lekker gek te doen, wat mee spelletjes te doen, handjeklapliedjes meedoen, iemand lachend achterna rennen omdat die weer eens mijn slippers ingepikt heeft etc. etc.


Het was leuk om te zien, hoe de kinderen de creativiteit van mij overnamen. Ze vonden het helemaal geweldig als ik weer eens iets leuks teken als idee om op een kast te schilderen en ze kwamen zelfs met papier naar me toe 'you draw motorbike' en 'you draw bird'....haha...en dan gaan zij het inkleuren. Ook gingen kinderen zelf tekeningen uit boekjes natekenen, Yanto en Tandi bleken wel talent te hebben! En er werd zowat gevochten om wie me mee zou helpen met het tekenen en schilderen op de kasten, ze vonden het erg leuk.
Ik heb een hele leuke tijd met de kinderen gehad. Ik vond het leuk dat ik ze naast de nuttige dingen zoals Engels leren, ook veel leuke dingen mee heb kunnen geven zoals het tekenen, knutselen, schilderen en gewoon lekker gek doen. 8 weken is eigenlijk veel te kort!!!

 

Salam,
Yvonne van Roosmalen- van Heijnsbergen